Phế liệu kim loại tưởng chừng chỉ là những thứ bỏ đi vô giá trị nhưng thực chất lại đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong nhiều ngành công nghiệp khác nhau, nhất là đối với hoạt động bảo vệ môi trường. Từ những lon nước ngọt đã qua sử dụng đến những cấu kiện máy móc cũ kỹ, phế liệu kim loại hiện diện xung quanh ta bằng vô vàn chủng loại và hình thức. Vậy cụ thể phế liệu kim loại là gì? Có những loại như thế nào? Cùng tìm hiểu nội dung trong bài viết dưới đây nhé!
Phế liệu kim loại là gì?
Phế liệu kim loại là các loại vật liệu kim loại đã qua sử dụng nhưng vẫn còn có khả năng tái chế, đem đến giá trị kinh tế đáng kể nếu như biết tận dụng đúng lúc. Chúng bao gồm nhiều dạng khác nhau như mảnh vụn, máy móc hỏng hóc, đồ dùng bỏ đi hay các sản phẩm kim loại không còn được sử dụng nữa.
Thay vì vứt đi trở thành rác thải, phế liệu kim loại chính là một nguồn tài nguyên quý giá. Có thể thu gom rồi tái chế để tạo thành những sản phẩm mới, vừa giúp tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên vừa bảo vệ môi trường. Kim loại có thể mang đi tái chế nhiều lần mà không làm thay đổi tính chất, luôn giữ được giá trị và được nhiều công ty thu mua để phục vụ cho hoạt động tái chế.
Phân loại kim loại phế liệu
Hiện nay kim loại phế liệu đang được phân chia ra thành 02 nhóm chính dựa trên thành phần, đó là:
Kim loại đen
Kim loại đen chứa sắt, gang, thép và sắt rèn. Đây là loại phế liệu tương đối phổ biến, thường xuất hiện từ các hoạt động sản xuất công nghiệp, đồ dùng gia đình hoặc xây dựng. Ví dụ như thanh sắt, dầm thép, thùng phi, khung cửa, đường ray hoặc thiết bị cơ khí.
Đặc điểm chính của kim loại đen là có từ tính (nghĩa là bị nam châm hút) và thường có màu xám hoặc bị gỉ sét khi bị oxy hoá. Nhờ những đặc tính này, việc phân loại kim loại đen tương đối đơn giản đó là sử dụng nam châm để tách khỏi kim loại màu.
Kim loại màu
Kim loại màu có giá trị cao hơn do không chứa sắt và giữ nguyên tính chất khi tái chế. Trong đó có các loại phổ biến là nhôm, đồng, thiếc, vàng, bạc, chì, kẽm và các hợp kim khác.
- Đồng phế liệu: Gồm dây đồng, cáp đồng, thiết bị điện hoặc điện tử hỏng hóc
- Nhôm phế liệu: Gồm vỏ hộp nhôm, lon nhôm, thanh nhôm
- Chì phế liệu: Chủ yếu là pin chì và ắc quy chì
- Các kim loại màu khác: Vàng, bạc, thiếc, kẽm, hợp kim nhôm đồng
Quy trình thu mua và tái chế kim loại phế liệu
Trên thực tế, quy trình thu mua và tái chế kim loại phế liệu bao gồm nhiều bước khác nhau. Qua đó giúp đảm bảo hiệu quả và chất lượng sản phẩm cuối cùng.
1. Thu gom và phân loại
Kim loại phế liệu sẽ được thu gom từ nhiều nguồn tổng hợp. Sau đó tiến hành phân loại dựa trên đặc điểm vật lý như màu sắc, khối lượng riêng, tính từ tính, độ dẫn điện. Người ta thường sử dụng nam châm để tách kim loại đen ra khỏi kim loại màu. Ngoài ra các phương pháp hiện đại như máy phân tích XRF cầm tay cũng được dùng để xác định chính xác thành phần kim loại.
2. Nghiền và băm nhỏ
Sau khi phân loại, phế liệu được mang đi cắt nhỏ hoặc nghiền để thuận tiện cho các bước xử lý tiếp theo. Việc này vừa giúp tăng diện tích bề mặt vừa làm quá trình nóng chảy nhanh và hiệu quả hơn rất nhiều.
3. Tách biệt kim loại
Phế liệu kim loại khi băm nhỏ được đưa đến hệ thống từ tính để tách kim loại đen và kim loại màu. Hoạt động này góp phần nâng cao chất lượng nguyên liệu đầu vào cho lò nung chảy.
4. Nung chảy và tinh luyện
Tiếp theo phế liệu kim loại được nung chảy trong các lò lớn. Quá trình này thường tiêu tốn ít năng lượng hơn so với việc sản xuất kim loại mới từ quặng nguyên sinh. Đồng thời làm giảm thiểu tác động xấu đến môi trường. Sau khi nung chảy, kim loại được tinh luyện bằng phương pháp điện phân nhằm mục đích loại bỏ hết tạp chất và đảm bảo chất lượng kim loại tái sinh.
5. Đúc và tạo hình kim loại
Cuối cùng kim loại tinh luyện sẽ được làm lạnh, hóa rắn rồi đúc thành các thanh hoặc dạng nguyên liệu thô khác. Sẵn sàng cho công việc sản xuất các sản phẩm mới.
Lợi ích của hoạt động tái chế phế liệu kim loại là gì?
Có thể khẳng định một điều rằng việc thu mua phế liệu kim loại và tái chế đem đến khá nhiều lợi ích thiết thực cho kinh tế, xã hội và môi trường. Cụ thể:
- Tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên: Nhu cầu khai thác quặng kim loại nguyên sinh giảm và bảo vệ nguồn tài nguyên khoáng sản
- Tiết kiệm nguồn năng lượng: Trên thực tế, quá trình tái chế chắc chắn tiêu tốn ít năng lượng hơn so với sản xuất kim loại mới từ quặng. Qua đó góp phần làm giảm ô nhiễm môi trường và phát thải khí nhà kính
- Giảm thiểu chất thải và ô nhiễm: Tái chế phế liệu kim loại giúp giảm lượng rác thải thải ra môi trường, hạn chế tình trạng ô nhiễm đất, nước và không khí
- Tạo công ăn việc làm, thúc đẩy phát triển kinh tế: Ngành công nghiệp thu mua, tái chế phế liệu có khả năng tạo ra lượng lớn công ăn việc làm, giúp doanh nghiệp giảm thiểu chi phí sản xuất tối ưu
- Giá trị kinh tế lớn: Phế liệu kim loại mang giá trị thương mại lớn, nhất là các kim loại màu như chì, nhôm, đồng. Giúp người thu gom tăng thêm thu nhập
Bằng cách hiểu rõ phế liệu kim loại là gì, chúng ta sẽ nhận ra được tiềm năng tái chế vô hạn của chúng. Từ đó làm giảm áp lực lên tài nguyên thiên nhiên, tiết kiệm năng lượng khổng lồ và đồng thời hạn chế tình trạng ô nhiễm môi trường.
